تاریخ سیاسی اسلام (دوره دو جلدی)

رسول

جعفریانجلد اول تاریخ تحلیلی اسلام با تمرکز بر سیره و زندگی پیامبر در این کتاب صورت گرفته است. نویسنده نخست به تحقیق در روشها و سبکهای تاریخنگاری اسلامی و ارزیابی منابع تاریخی پرداخته و با نقد و بررسی و ارزیابی کمبودها به سراغ تحلیلی عمیقتر از تاریخ اسلام رفته است. این کتاب بیشتر از آنکه تاریخنگاری و روایت و گزارش باشد دارای مولفهها و مشخصات تحلیلی است و در آن عناوین تفصیلی زیادی مانند دوره جاهلی، آغاز اسلام، اسلام در برابر فشار قریش، اسلام در مدینه، جنگهای رسول خدا تا سال پنجم هجرت و به سوی پیروز بر حجاز، بحث و تحلیل و تحقیق شده است.

جلد دوم این اثر، کاوشی است در تاریخ خلفا از رحلت پیامبر (ص) تا پایان دولت اموی و نیز زندگانی برخی از امامان شیعه که به شیوه تحلیلی و گزارشی نگارش یافته است. مؤلف در این کتاب کوشیده است تا با استناد به منابع شیعه و سنی و پژوهشی در حوادث و شخصیتهای مختلف و مؤثر، تحلیلی از دوران خلافت تا زوال امویان ارائه دهد. اهم عناوین کتاب عبارتاند از: داستان سقیفه، حذف علی (ع) از خلافت، بررسی رویدادهای زمان خلفای نخستین، ارائه تصویری از اخلاقیات، اندیشهها، فتوحات، شیوه حکومتی خلفا و چگونگی مرگ آنها، کاوش پیرامون دوران امامت و خلافت علی (ع) و امام حسن (ع)، دوره حکومت معاویه، نقش و چگونگی حضور تشیع در این دوران، نحوه رویارویی علی (ع) با دشواریهای زمان خلافت، دلایل صلح امام حسن (ع)، زمینه پیدایش و ویژگیهای خوارج، سرکوب حرکتهای شیعی توسط معاویه و تلاش او برای موروثی کردن خلافت، چگونگی و علل و انگیزهها و آثار سیاسی و عناصر مؤثر در نهضت کربلا و شهادت امام حسین (ع). بررسی واقعه حَرّه، جنبش توابین و قیام مختار، تحلیل وقایع دوران حکومت مروانیان، پژوهش پیرامون نقش و نحوه برخورد و مبارزه امامان شیعه با حکومتگران عصر خود در عرصههای مختلف، بررسی قیام زید بن علی و یحیی بن زید، قیامهای علویان، وضعیت شیعیان و علویان در دوران بنی امیه، شورش عبد الرحمن بن محمد بن اشعث و یزید بن مهلب و شورشهای سیاسی و اجتماعی دیگر، عقاید فکری و سیاسی مروانیان و فتوحات زمان آنها، وضعیت فرهنگی و اجتماعی و سیاسی آن دوران، جریانات درونی شیعه و چگونگی پیدایش فِرق و مذاهب و گزارشی از زندگانی امام سجاد (ع).